znawstwo romanistyczne, germanistyczne i slawistyczne, obejmuje zasadniczo tzw. region Saar-Lor-Lux, do ktorego nalezy obszary w Belgii, Francji, Luksemburgu i Niemczech, jednakze w coraz wiçkszym stopniu sy w nim uwzglçdniane takze inne obszary kontaktu rdznych jçzykow: region Alp, pogranicze niemiecko-slowiariskie i germarisko-celtyckie. Badania na tych obszarach majy z koniecznosci Charakter interdyscyplinamy i miçdzynarodowy. Dlatego program badawczy, ktory sam jest z zalozenia interdyscyplinamy, dba o intensywne kontakty z miçdzynarodowy spolecz- nosciy badaczy tego obszaru. Najbardziej widocznym przykladem tych starari sy bez wytpienia sympozja. I tak - w 1991 r. w Saarbrücken zostalo zorgani- zowane przez program badawczy sympozjum „Grenzen und Grenzregionen - Frontières et régions frontalières - Borders and Border Regions“ („Granice i pogranicza“).1 W 1993 r. program byl szeroko reprezentowany na warszaw- skiej konferencji „Granice i pogranicza. Jçzyk i historia“, zorganizowanej przez Instytut Jçzyka Polskiego na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszaw- skiego.2 Wreszcie, w dniach 11-13 maja 1995 r., badacze z Austrii, Belgii, Francji, Luksemburga, Niemiec, Polski i Wielkiej Brytanii zebrali siç na sympozjum w pogranicznym miescie Saarbrücken. Referaty wygloszone podczas tego sympozjum sy publikowane w niniejszym tomie.3 Pierwsza grupa referatöw dotyczy kwestii prawniczych, jak röwniez - w wyskim sensie - historycznych. W wykladzie otwierajycym konferencjç „Prawnicze aspekty polityki jçzykowej“ Stefan Oeter (Heidelberg) przedstawil prawny stronç zagadnienia. Pokazal, ze miçdzynarodowe regulacje prawne w zakresie polityki jçzykowej w XX w. wprowadzano szczegölnie intensywnie w dwu okresach; w obydwu przypadkach odbywalo siç to w ramach ochrony praw mniejszosci. Pierwszy raz zajmowano siç tym w ramach „Porozumieri paryskich“ i Ligi Narodöw po I wojnie swiatowej, przy czym rezultaty tych prac byly w ogolnosci niezadowalajyce. Po raz drugi - renesans tej tematyki da siç zauwazyc od drugiej polowy lat osiemdziesiytych. Niestety, efekty podjçtych dzialari sy dotyd raczej skromne, poniewaz wiele paristw, biorycych udzial w pracach ustawodawczych, nie moze uwolnic siç od swoich wyobrazeri o etnicznej, kulturowej i jçzykowej jednosci, Mozna z tego wnosic, ze w dalszym ciygu polityka jçzykowa wobec mniejszosci, ktöre sy niedostatecznie Haubrichs W„ Schneider R.(red.), Grenzen und Grenzregionen - Frontières et régions frontalières - Borders and Border Régions, Saarbrücken: SDV 1993 (Veröffentli¬ chungen der Kommission fur Saarländische Landgeschichte und Volksforschung 22). Dubisz S., Nagörko A. (red.), Granice i pogranicza. Jçzyk i historia. Materiaty miçdzy- narodowej konferencji naukowej, Warszawa, 27-28 maja 1993 r., Warszawa 1993. Referat W. Smoczyriskiego (Krakow) o „Slawizacji litewskiej warstwy wyzszej w Wielkim Ksiçstwie Litewskim“ nie zostal przygotowany do publikacji, Z drugiej strony - référât A. Rittera (Hamburg), ktöry - choc pierwotnie przewidziany do wygloszenia - wygloszony nie zostal, tu jest publikowany w formie pisanej. 30