Romzuges nicht erkennen, daß er gewillt war, dieses Versprechen zu erfüllen, da er
auf Bitten der Tusculaner, als man 1191 Übergriffe der Römer befürchtete, eine
Besatzung in den Ort hatte legen lassen767. Der König demonstrierte also staufische
Präsenz. Die Römer konnten Heinrich im Verlaufe der Verhandlungen jedoch
davon überzeugen, daß sie, falls Heinrich ihnen Tusculum preisgäbe, mit dem Ort
ein geeignetes Druckmittel gegenüber dem Papst verfügen würden, um diesen zur
Krönung des Staufers bewegen zu können762 763, da bereits Papst Clemens III. sich
vertraglich gegenüber den Römern verpflichtet hatte, sie bei der Erlangung
Tusculums zu unterstützen. Dafür sollten als Gegenleistung die Besitzungen von
Tusculum an die römische Kirche fallen764. Solchen Argumenten konnte sich
Coelestin III. schwerlich entziehen, und so wurde Heinrich VI. schließlich am
Ostermontag, den 15. April, von Coelestin III. zum Kaiser gekrönt, nachdem
Coelestin/Hyazinth Bobone selbst am Karsamstag zum Priester geweiht und am
Ostersonntag konsekriert und zum Papst gekrönt worden war765. Daraufhin übergab
Heinrich VI. Tusculum an den Papst und an die Römer766. Heinrich hatte mit der
762 Burchardi praepositi Urspergensis Chronicon, ad 1191, S. 71; Erat autem Tusculanum
firma civitas ultra Romam in montibus sita. Hec Romanis rebellaverat et dampna gravia
intulerat. Huius itaque cives audito adventu imperatoris ipsius auxilium contra
Romanos postularunt et civitatem suam in potestatem ipsius tradiderunt, ubi imperator
milites suos collocaverat in presidio.
763 Arnoldi chronica Slavorum, lib. V, cap. 4, S. 151; Sed Romani exeuntes ad regem, sic ei
locuti sunt: Fas nobiscum amicitias et honora nos et Urbem iure nostro, quod
exhibuerunt reges, qui ante fuerunt. Insuper fac nobis iustitiam de castellanis tuis, qui
sunt in Tusculano, qui sine intermissione nos inquietare non cessant, et erimus pro te ad
domnum papam, ut coronam imperii super caput tuum ponat. Qui in omnibus ad
voluntatem Romanorum promptum se exhibuit. Insuper castrum vel civitatem, de qua
conquesti sunt, diruiprecepit; vgl. auch Csendes, Heinrich VI., S. 91.
764 Siehe den Vertrag zwischen Clemens III. und dem Senat und Volk von Rom von 1188,
abgedruckt bei L. A. MURATORI, Antiquitates Italicae medii aevi, tom. 3, Mailand 1740,
Sp. 785-788: Et quocumque modo Tusculanum dirui contigerit, nihilominus omnes
possessiones & lenimenta ejus intus & extra cum omnibus bonis & rebus eorum sint in
jure & potestate Romance ecclesice (Zitat, ebda, Sp. 785 f); siehe die Urkunde vom 19.
April 1191, mittels der die Römer Tusculum an den Papst übergeben, und in der auf den
Vertrag mit Clemens III. Bezug genommen wird, abgedruckt ebda., Sp.787-790.
765 Arnoldi chronica Slavorum, lib. V, cap 4, S. 151: ... sicque domnus papa in die pasche
sollempniter consecratur et proxima secunda feria cum surruna pacis tranquillitate
domnus imperator una cum imperatrice benedicitur et coronatur, siehe auch Chronica
magistri Rogeri de Houedene, 3. Bd., S. 101: ... Jacinctus, diaconus cardinalis Sanctce
Marice in Cosmedin, et in ipsa vigilia Paschce ordinatus est in sacerdotem; et in die
Paschce, qui in xviii°. kalendas Maii evenit, in Romam pontificem consecratus est; siehe
auch Ex Radulfi de Diceto Ymaginibus historiarum, ed. F. Liebermann u. R. Pauli,
MGH SS XXVII, ad 1191, S. 280 u. Chronica regia Coloniensis, S. 152.
766 Burchardi praepositi Urspergensis Chronicon, ad 1191, S. 71: Sed Romanis
rebellantibus non potuit adipisci coronam, quin prius traderet eis Tusculanum. ... Hi
accepta legatione imperatoris incautam civitatem Romanis tradiderunt, qui multos
peremerunt de civibus et fere omnes sive pedibus sive manibus seu aliis membris
mutilaverunt-, vgl. auch Chronica regia Coloniensis, S. 152; Quae consecratio procedere
non potuit, donec imperator castrum Tusculanum in potestatem papae et Romanorum
contradidit, über das weitere Schicksal Tusculums siehe CSENDES, Heinrich VI., S. 99.
281