Full text: Studi Vichiani

IV. CONCETTO DELLA GRAZIA E DELLA PROVVIDENZA 15 I 
luerit eligat? Et tamen utrumque verum est, sed intel¬ 
lectu hoc penetrare pauci valent. Si ergo fieri potest, ut quos 
in libero dimisit arbitrio attrahat tamen ad Filium Pater, sic 
fieri potest, ut ea quae legum coercitionibus admonentur, non 
auferant liberum arbitrium ». Haec S. Augustinus scribit ad 
Donatistarum querelas retundendas, qui cum propositis suppliciis 
ab haeresi sua deterrebantur, de Catholicis graviter expostulabant 
in haec verba: « Cur vos non liberum arbitrium unicuique sequi 
permittitis, cum ipse tamen Dominus Deus liberum arbitrium 
dederit hominibus ? ». Respondet S. Augustinus liberum arbi¬ 
trium legum coercitionibus non eripi, quemadmodum divina per 
gratiam tractione non violatur. Unde concludit: «Nemo ergo 
vobis aufert liberum arbitrium, sed vos diligenter attendite quid 
potius eligatis: utrum correcti vivere in pace, an in malitia per¬ 
severantes falsi martirii nomine vera supplicia sustinere ». Qua ex 
disputatione certissime conficitur quod pugnamus. Primo, quia 
clarissime et expressis verbis de gratia medicinali S. Augustinus 
affirmat, quod gratiae nullam agendi necessitatem inferentis 
argumentum esse Jansenius profitetur: nempe Deum per 
gratiam homines trahere: et tamen in libero 
dimittere arbitrio, ut quis quod voluerit 
eligat. Secundo, quia inepta esset illa comparatio, et contra 
S. Augustini mentem, si divina ratio sequendi necessitatem im¬ 
poneret; nam ex illa Petilianus continuo colligeret, quod unum 
contendebat: nimirum intentata a legibus supplicio necessitatem 
parendi imponere, adeoque libertatem illam, quae necessitati est 
inimica, hominibus adimere. 
Il Vico riferisce ed accetta, come abbiamo visto 1, nel 
De antiquissima questa soluzione agostiniana del pro¬ 
blema che nasce dal versetto del Vangelo di Giovanni 
(VI, 44) ; « Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit 
me, traxerit eum ». Il Vico condensa la soluzione nel motto : 
« Non solum volentem, sed et lubentem trahit, et voluptate 
trahit))1’, e nel De constantia iurisprudentis (1721) dirà; 
« Ex divini sacrificii meritis divina gratia ita trahit 
1 Pagg. 59-60. 
1 De an., in Opere, I, 174.
	        
Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.